Kiedy funkcję pieniądza pełnią drogocenne metale (np. złoto) lub też gdy pieniądz jest bezpośrednio wymienialny na wartościowy kruszec (np. dolar w ramach systemu Bretton Woods w latach 1945-1971) jest dość łatwo pojąć dlaczego ludzie są gotowi zaakceptować go w jako formę płatności za dobra i usługi. Wartościowy kruszec może bowiem pełnić funkcję środka przechowywania wartości (tezauryzacji) i jest sam w sobie pewną formą oszczędności lub bogactwa.

Pieniądz fiducjarny natomiast nie ma pokrycia w szlachetnym kruszcu i sam przez się jest po prostu bezwartościowy. Powód dla którego jest on powszechnie akceptowany jako środek płatniczy nie jest zatem oczywisty na pierwszy rzut oka. Oczywiście można powiedzieć, że akceptujemy bezwartościowe kawałki papieru lub metalu, albo też zapisy na ekranie komputera jako pieniądz, tylko dlatego że wszyscy dookoła nas także je akceptują, nie tłumaczy to jednak powszechnej akceptowalności pieniądza fiducjarnego jako środka płatniczego.

Zgodnie z czartalistyczną wizją, która stanowi jeden z elementów Nowoczesnej Teorii Pieniądza (MMT), popyt na pieniądz wynika z faktu, że jest on potrzebny do regulowania zobowiązań podatkowych.

Prosty eksperyment myślowy, zakorzeniony w doświadczeniach historycznych, pozwoli nam lepiej zrozumieć ten pogląd. Wyobraźmy sobie naród, który dopiero co odzyskał niepodległość. W przeszłości obywatele tego nowo powstałego państwa używali jako środka płatniczego albo wartościowych metali, albo waluty innych państw, ale teraz nowy rząd postanowił emitować własny pieniądz fiducjarny. Aby zapewnić akceptowalność nowej waluty, rząd nałoży na obywateli zobowiązania podatkowe z których można się wywiązać jedynie przez zapłatę określonej kwoty w emitowanym przez ten rząd pieniądzu fiducjarnym. To zapewni popyt na nową walutę. Obywatele tego państwa muszą teraz uzyskać „pieniądz rządowy” w celu regulacji swoich zobowiązań podatkowych. Rząd chcący ustanowić swoją własną walutę w pierwszej kolejności nałoży na swoich obywateli zobowiązania podatkowe.

Zanim jednak obywatele tego wyobrażonego państwa zaczną płacić podatki i wywiązywać się ze swoich zobowiązań podatkowych, muszą w jakiś sposób wejść w posiadanie nowego pieniądza fiducjarnego. Aby to umożliwić rząd może zakupić pewną ilość towarów i usług (wliczając to specyficzny towar jakim jest siła robocza) od podmiotów prywatnych, płacąc w nowo wyemitowanej walucie. Inną opcją jest pożyczenie tych pieniędzy podmiotom sektora prywatnego. Kiedy pieniądz został już wykreowany, dzięki publicznym wydatkom lub pożyczkom, może on być używany w danym społeczeństwie do regulowania zobowiązań podatkowych wobec państwa lub też jako środek płatniczy w relacjach z innymi podmiotami sektora prywatnego.

Powyższe rozważania prowadzą nas do wniosku, że w systemie pieniądza fiducjarnego (ale też innych systemach monetarnych opartych na pieniądzu państwowym) wydatki i pożyczki[1] publiczne poprzedzają pobór podatków. Podatki muszą być najpierw nałożone, aby zapewnić w danej społeczności akceptowalność danej waluty (tj. popyt na nią), umożliwiając rządowi „wpompowanie” pieniądza fiducjarnego w sektor prywatny (przez publiczne wydatki lub pożyczki). Rząd nie otrzyma zatem żadnych dochodów podatkowych zanim sam nie wyda pieniędzy w sektorze prywatnym. Innymi słowy podatki nie finansują wydatków publicznych. W rzeczywistości wydatki publiczne kreują pieniądz, który następnie powraca to kasy państwowej w formie podatków.

Podsumowując, w systemie pieniądza fiducjarnego podatki nie służą do finansowania wydatków publicznych. Funkcją podatków jest wykreowanie popytu na daną walutę. Aby pomioty sektora prywatnego mogły zwolnić się z zobowiązań podatkowych muszą najpierw w jakiś sposób pozyskać pieniądz emitowany przez rząd. To wydatki publiczne „finansują” podatki, a nie na odwrót.

[1] Chodzi o pożyczane pieniędzy przez podmioty sektora prywatnego od państwa.

Źródło: Heteconomist-Thoughts from the economic heterodoxy

Categories: News

Related Posts

News

Ekonomia neoklasyczna: fałszywy paradygmat

Tytuł oryginału: Debunking economics – revised and expanded edition: The naked emperor dethroned? Autor: Steve Keen Rok wydania: 2017 Tłumaczenie: Michał Konopczyński i Paweł Kliber Typ oprawy:  miękka ze skrzydełkami Seria: filozofia i metodologia nauk ekonomicznych Liczba Read more…

News

Spór o kalkulację ekonomiczną w gospodarce planowej: mit konsensusu naukowego.

Oskar Lange (1904 – 1965) jeden z prominentnych uczestników debaty o rachunku ekonomicznym w socjalizmie.Wbrew temu co można często usłyszeć ze strony ekonomistów z tzw. szkoły austriackiej debata nad rachunkiem ekonomicznym w socjalizmie, w której Read more…

News

Postkeynesizm dla początkujących i średnio zaawansowanych: lista lektur obowiązkowych

Lista została przygotowana na podstawie skryptu Post-Keynesian Economics Study Group. W poniższym zestawieniu zostały uwzględnione polskie wydania książek: WPROWADZENIE DO POSTKEYNESIZMU: Arestis, P. (1996). ‘Post-Keynesian economics: Towards coherence’, Cambridge Journal of Economics, 20 (11), pp. Read more…