Oskar Lange (1904 – 1965) jeden z prominentnych uczestników debaty o rachunku ekonomicznym w socjalizmie.Wbrew temu co można często usłyszeć ze strony ekonomistów z tzw. szkoły austriackiej debata nad rachunkiem ekonomicznym w socjalizmie, w której stawką było ekonomiczna efektywność gospodarki socjalistycznej, nigdy nie została ostatecznie rozstrzygnięta na gruncie teoretycznym. Poszczególne strony debaty sporządziły wzajemny „protokół rozbieżności” i okopały się na swoich pozycjach teoretycznych, nie można więc mówić o istnieniu konsensusu naukowego wokół kwestii ekonomicznej możliwości istnienia socjalizmu. Profesor Edward Łukawer (autor min. „Spóru o racjonalność gospodarki socjalistycznej. Z historii problemu”) dokonał następującej klasyfikacji poglądów uczestników debaty*:
– Georg Halm i Ludwig von Mises: racjonalne funkcjonowanie gospodarki socjalistycznej jest absolutnie niemożliwe;
– Enrico Barone, Lionel Robbins i Friedrich Hayek: dopuszczali możliwość racjonalnego funkcjonowania gospodarki planowej w teorii, negowali jednak jej efektywność w praktyce;
– Trygve Hoff: nie negował zdolności gospodarki socjalistycznej do efektywnego wykorzystania zasobów, uważał jednak, że jej racjonalne funkcjonowanie nie jest możliwe ani w teorii, ani praktyce;
– Albert Aftalion: uznał możliwość funkcjonowania gospodarki planowej w praktyce, system taki uważał jednak za mniej wydajny w porównaniu z kapitalistycznym;
– Nicolas Pierson, Albert Schaffle, Vilfredo Pareto: dostrzegali podobieństwo w sposobie funkcjonowania gospodarki planowej i rynkowej;
– Borys Bruckus, Abba Lerner, i Edward Heimann: opowiadali się za gospodarką mieszaną, łączącą w sobie elementy kapitalizmu i socjalizmu (mechanizm rynkowy z pewnym zakresem centralnego planowania);
– Joseph Schumpeter: przyznawał socjalizmowi zdolność do osiągania wyższej efektywności gospodarowania niż w kapitalizmie, wskazywał jednak na brak gwarancji utrzymania demokracji w takim systemie;
– Oskar Lange, Fred Taylor i Henry Dickinson: gospodarka socjalistyczna powinna być oparta na modelu zdecentralizowanym;
– Paul Sweezy, Paul Baran, Maurice Dobb, Charles Bettelheim: wykazywali, że gospodarka socjalistyczna powinna być oparta na modelu scentralizowanym.

Ciekawym głosem w obronie ekonomicznej racjonalności gospodarki socjalistycznej jest książka dwóch brytyskich ekonomistów
Paula Cockshott i Allina Cottrella „Towards a new socialism” ( w całości dostępna on line)

*Krzysztof Kostro: Hayek kontra socjalizm: debata socjalistyczna a rozwój teorii społeczno-ekonomicznych Friedricha Augusta von Hayeka, str.82.
Categories: News

Related Posts

News

Ekonomia neoklasyczna: fałszywy paradygmat

Tytuł oryginału: Debunking economics – revised and expanded edition: The naked emperor dethroned? Autor: Steve Keen Rok wydania: 2017 Tłumaczenie: Michał Konopczyński i Paweł Kliber Typ oprawy:  miękka ze skrzydełkami Seria: filozofia i metodologia nauk ekonomicznych Liczba Read more…

News

Postkeynesizm dla początkujących i średnio zaawansowanych: lista lektur obowiązkowych

Lista została przygotowana na podstawie skryptu Post-Keynesian Economics Study Group. W poniższym zestawieniu zostały uwzględnione polskie wydania książek: WPROWADZENIE DO POSTKEYNESIZMU: Arestis, P. (1996). ‘Post-Keynesian economics: Towards coherence’, Cambridge Journal of Economics, 20 (11), pp. Read more…

News

Cooper: Wartość pieniądza fiducjarnego(cz.1)

Kiedy funkcję pieniądza pełnią drogocenne metale (np. złoto) lub też gdy pieniądz jest bezpośrednio wymienialny na wartościowy kruszec (np. dolar w ramach systemu Bretton Woods w latach 1945-1971) jest dość łatwo pojąć dlaczego ludzie są Read more…